حاجیه خاور سلطان خانم فرزند چهارم و دومین دختر حاج محمد موسی تاجر طهرانی است.
تولد:
حاجیه خاور سلطان به تخمین متولد سال ۱۲۴۳ خورشیدی میباشند.
شرح زندگی:
خاور سلطان با “حاج محمد حسین قزوینی” که از تجار بازار تهران در سرای قزوینی ها و برادرِ حاج محمد ابراهیم قزوینی (همسر کوکب سلطان) بودند؛ ازدواج نمودند. کوکب سلطان و خاور سلطان در عین حال که خواهر هم بودند، جاری یکدیگر هم بودند.
از آنجا که بعدا حاجیه مریم سلطان (خواهر دیگر خاور سلطان) نیز با فردی بنام حاج محمد حسین (ملقب به تاجر بنکدار قروینی) ازدواج نمود (که از همسر حاجیه خاور سلطان کوچتر بود) در میان نزدیکان، همسر خاور سلطان؛ “حاج محمد حُسین بزرگ” نامیده میشدند. در وصیت نامه ربابه خانم، دختر سومشان که موجوداست از ایشان با نام “مرحوم حاجی محمد حسین قزوینی” و در وصیت نامه طوبی خانم دختر دومشان از ایشان با نام ” مرحوم حاجی محمد حسین بزرگ” یاد شده است.
حاصل ازدواج حاجیه خاور سلطان و حاج محمد حسین قزوینی (مشهور به بزرگ) پنج فرزند (چهار دختر و یک پسر) بود.
وفات:
ایشان در سال …. خورشیدی فوت نمودند و مزارشان در آرامستان ….. قرار دارد.
فرزندان و نوادگان مرحومه حاجیه خاور سلطان:
دختران حاجیه خاور سلطان بنامهای رقیه خانم، طوبی خانم، ربابه خانم و معصومه خانم میباشند. ایشان علاوه بر این چهار دختر، یک پسر هم داشتند که کوچکترین فرزند ایشان بوده است. زمانی که خاور سلطان به حج واجب مشرف شدند این پسر که در سنین کودکی یا نوجوانی بوده را نیز با خود به این سفر می برند اما وی مریض شده و در سرزمین منا فوت مینماید.
فرزندان حاجیه خاور خانم، عمه زاده های فرزندان حاج محمد علی، حاج محمد کاظم و حاج علیرضا و همچنین خاله زاده های فرزندان حاجیه کوکب، حاجیه مریم، حاجیه فاطمه، حاجیه عالیه، حاجیه شهر بانو و حاجیه عذرا میباشند.
چهار دختر ایشان عبارتند از:
الف: مرحومه حاجیه رقیه
مرحومه حاجیه رقیه خانم معروف به “خانم باجی” با مرحوم حاج احمد قزوینی که ایشان هم در سرای قزوینی ها به تجارت اشتغال داشت، ازدواج نموده بودند که حاصل این وصلت پنج فرزند است. حاج احمد؛ همسر حاجیه رقیه خانم زود فوت می کنند و پسر بزرگشون (محمد) که در سنین نوجوانی بوده است، سرپرستی خواهران و برادران را بعهدہ می گیرد.
فرزندان حاجیه رقیه خانم، در موقع گرفتن شناسنامه نام فامیل “احمدیان طهرانی” را بر میگزینند. فرزندان وی بترتیب عبارتند از:
- مرحوم حاج محمد احمدیان طهرانی
- مرحوم حاج شیخ مهدی احمدیان طهرانی
- مرحوم حاج علی احمدیان طهرانی
- مرحومه حاجیه بتول احمدیان طهرانی
- مرحوم حاج عبدالله احمدیان طهرانی (که در جوانی فوت نمودند)
ب: مرحومه حاجیه طوبی
مرحومه حاجیه طوبی خانم با مرحوم حاج سید محمود سادات شبیری ازدواج نموده بودند.
حاصل این وصلت ده فرزند بشرح زیر است:
- مرحومه اشرف السادات سادات شبیری
- مرحومه منیر السادات سادات شبیری
- مرحومه اکرم السادات سادات شبیری
- موحوم سید هاشم سادات شبیری
- مرحوم سید جعفر سادات شبیری
- مرحوم سید عباس سادات شبیری
- مرحوم سید حسین سادات شبیری
- آقای حاج سید حسن سادات شبیری
- مرحومه شکوه السادات سادات شبیری
- مرحوم سید جواد سادات شبیری
ج: مرحومه حاجیه ربابه
مرحومه حاجیه ربابه خانم با پسر دائی خود (مرحوم حاج حسن حاجی موسی فرزند دوم حاج محمد علی طهرانی) ازدواج نموده بودند.
حاصل این ازدواج سه فرزند بود که دومی بنام “محمد باقر” در کودکی فوت نمود و یک پسر و یک دختر باقی ماندند که عبارتند از:
- مرحوم محمد علی حاجی موسی
- مرحومه فاطمه (ملقب به موچول خانم) حاجی موسی
این دو بترتیب، با دختر خاله و پسر خاله خود (دو تن از فرزندان حاجیه طوبی بنام مرحومه اکرم السادات و مرحوم سید هاشم سادات شبیری) ازدواج نموده بودند.
د: مرحومه حاجیه معصومه
مرحومه حاجیه معصومه خانم معروف به “خانم خانما” با پسر خاله مادرشان، مرحوم آقا محمد تقی (فرزند محمد موسی و معصومه خانم که معصومه خانم خواهر فاطمه خانم مادر حاجیه خاور سلطان بود) ازدواج نموده بودند.
بعد ها، فرزندان ایشان با عنایت بنام پدرشان، نام فامیل “تقی زادگان تهرانی” را انتخاب نمودند.
حاصل این وصلت چهار فرزند بشرح زیر است:
- مرحوم رضا تقی زادگان تهرانی
- موحوم علی اصغر تقی زادگان تهرانی
- مرحومه عصمت تقی زادگان تهرانی
- مرحوم علی اکبر تقی زادگان تهرانی
یادگار قدیم:
در زمان قاجار مردم قهوه می خورده اند و آن زمان با چای آشنایی نداشته اند.اصطلاحات قهوه قجری و قهوه خانه نیز حاکی از رواج نوشیدن قهوه در آن دوران است . ورود چای به ایران در زمان قاجار توسط تجاری که به فرنگ مسافرت داشتند صورت گرفت و بعدا کاشف السلطنه اولین بوته های چای را به ایران وارد و در لاهیجان کشت داد .
حاج محمد موسی نیز که برای کارهای تجاری خود به روسیه رفت و آمد داشت با چای در آن کشور آشنا شد و برای هریک از دختران خود (خاور سلطان، کوکب سلطان و مریم سلطان) یک سماور همراه قوری و چای هدیه آورد و در منزل خود به آنان روش چای درست کردن را آموزش داد.
این سماور خاور سلطان دختر اول حاج محمد موسی تاجر طهرانی می باشد که پدرشان آن را از روسیه برایشان آورده بودند و هم اکنون در منزل یکی از نوادگان ایشان از آن نگهداری میشود.
در بخش “خاطرات” همین سایت، بخشی به خاطرات اقوام محترم در باره حاجیه خاور، فرزندان و نوادگان ایشان اختصاص داده شده است.