“حاج محمدعلی” فرزند ارشد حاج محمد موسی تاجر طهرانی و فاطمه خانم (همسر اول حاج محمد موسی) می باشد.
تولد:
حاج محمد علی به تخمین متولد سال ۱۲۳۲ خورشیدی میباشند که همزمان با اواخر دهه اول سلطنت ناصرالدینشاه قاجار است.
شرح زندگی:
تولد و بخش اعظم زندگی ایشان مقارن با دوران طولانی سلطنت ناصرالدین شاه قاجار (از ۱۲۲۷ تا ۱۲۷۵ خورشیدی) و فوت ایشان در سال ۱۲۸۲ (در سن ۵۰ سالگی بر اثر سکته قلبی) در اواخر زمان سلطنت مظفرالدین شاه (که از ۱۲۷۵ تا ۱۲۸۵ خورشیدی سلطنت کرد) به وقوع پیوسته است. ایشان نیز مانند پدر به شغل تجارت در بازار تهران اشتغال داشتند و در کارشان بسیار موفق بودند. ایشان مالک کاروانسرای حاج محمد علی در بازار چهل تن بودند که هم اکنون جزئی از موقوفه ایشان است. این کاروانسرا حدود ۸۶ مغازه دارد که ۱۶ مغازه آن ملکی و بقیه وقف است. حاج محمد علی، همانند پدرشان بانی خیرات و مبرات بودند و برای ادامه راه، از خود موقوفه ای بجا گذاشتند.
ازدواج: ایشان با خانم بلقیس اُلنگ طهرانی (که از خانواده های معروف تهران قدیم و از یخچالداران بزرگ بوده اند) ازدواج نمودند.
بعد از فوت پدر (در سال ۱۲۷۳ خورشیدی)، سرپرستی امور موقوفات وی (از جمله یخچالها، حمام حاج موسی، سراهای درون بازار، املاک و ….) را نیز برای حدود ۹ سال (تا حدود سال ۱۲۸۲ که فوت نمودند) عهده دار شدند. بر اساس متن وقف نامه حاج محمد موسی تاجر طهرانی دو فرزند ارشد ذکور ایشان و اولاد ذکور آنها نسل بعد نسل و بطن بعد بطن سرپرستی موقوفات ایشان را بعهده میگیرند. لذا مرحوم حاج محمد علی اولین سرپرست موقوفات حاج محمد موسی تاجر طهرانی بودند.
منزل مسکونی اولیه مرحوم حاج محمد علی طهرانی واقع در کوچه حمام گلشن بوده که پس از الحاق نمودن آن در سال ۱۳۱۷ قمری (۱۲۷۸ خورشیدی) به موقوفه حاج محمد موسی (بهمراه چند باب مغازه که باتفاق برادرشان از محل باقیمانده ثلث ماترک والدشان خریداری نموده بودند)؛ بمنزل دیگری نقل مکان نمودند. این منزل هم اینک نیز پابرجاست و به همان صورت، در تملک موقوفه حاج محمد موسی است.
پس از این منزل، ایشان به منزل دیگری واقع در کوچه نمازی که منشعب از بازارچه نایب السطنه است، نقل مکان می کنند. قسمتی از این کوچه و آن منزل، بعدها در زمان احداث خیابان بوذرجمهری نو ( پانزده خرداد شرقی) در اوایل دوره پهلوی دوم در طرح احداث ادامه شرقی خیابان بوذرجمهری قرار گرفت و خراب شد.
در سند ازدواج فرزندشان (حاج میرزا حاج آقا) که موجود است و مربوط به سال ۱۳۱۲ خورشیدی است و همچنین در وصیت نامه عروسشان (ربابه خانم همسر حاج شیخ حسن) که موجود است و مربوط به سال ۱۳۰۱ خورشیدی است؛ از ایشان با نام کامل “مرحوم حاج محمد علی طهرانی” و در صورتمجلس ماترک ایشان که بعد از فوتشان در سال ۱۲۸۲ تنظیم شده از ایشان با نام “حاج محمد علی تاجر طهرانی” یاد شده است. بعد ها و در زمانی که انتخاب نام فامیل اجبــــاری شد، فرزندان حاج محمدعلی طهرانی نام پدر بزرگ خود را به عنـــوان نام فامیــــل انتخاب کردند و لذا نام فامیـــــل فرزندان ایشان “حاج موسی” و یا “حاجی موسی” می باشد. حاج محمدعلی طهرانی از ازدواج اول خود دارای چهار پسر و یک دختر بودند و از ازدواج دومشان نیز دارای یک پسر بودند که همگی عمو زاده های فرندان حاج محمد کاظم و حاج علیرضا و دایی زاده های فرزندان حاجیه خاور، حاجیه مریم، حاجیه عالیه، حاجیه شهر بانو و حاجیه عذرا میباشند.
وفات:
با توجه به صورتمجلس ماترک مرحوم حاج محمد علی طهرانی که بتاریخ جمادی الاول سنه ۱۳۲۱ قمری (مرداد ۱۲۸۲ خورشیدی) تنظیم شده است؛ میتوان نتیجه گرفت که ایشان در سن پنجاه سالگی و در اوایل سال ۱۲۸۲ خورشیدی (حدوداً نُه سال پس از فوت مرحوم پدرشان) فوت نموده اند. پیکر پاک ایشان در آرامستان “وادی السلام” نجف اشرف (در جوار مرقد پدرشان) مدفون می باشد.
فرزندان و نوه های حاج محمد علی:
نام فرزندران ایشان به ترتیب عبارت است از :
حاج محمد حسین، حاج حسن، حاج احمد علی، معصومه خانم، میرزا حاجاقا و آمهدی
.
الف: حاج محمد حسین حاج موسی
حاج محمد حسین طهرانی (مشهور به قندی) فرزند ارشد حاج محمدعلی طهرانی، حدودا متولد سال ۱۲۵۸ خورشیدی می باشد.
ایشان نیز مانند پدرشان و عمویشان به شغل تجارت اشتغال داشتند و همانند آنان به ردا و دستار تاجری ملبس بودند. در آن زمانه؛ تجار بازار طهران بعداز خواندن کتاب “المکاسب” تالیف شیخ مرتضی انصاری نزد عُلمای بازار و موفقیت در گذراندن امتحانات آن؛ اجازه بر تن کردن این نوع لباس را پیدا میکردند. ردای ایشان مانند عُلما بوده ولی دستاری که تجار بازار بر سر داشتند، کوچکتر از عمامه علما و به رنگ شِکری با گلهای ریز طلایی بوده که به “عمامه شیر شِکری” معروف بوده است.
حاج محمد حسین حدود سال ۱۲۸۶ خورشیدی با دختر عموی خود (سکینه سلطان خانم؛ دومین دختر حاج محمد کاظم قندی) ازدواج نمود. ثمره این ازدواج شش فرزند می باشد. دختران ایشان نام خانوادگی خود را حفظ کردند، اما فرزندان پسر بعد ها نام خانوادگی خویش را به “اعتمادفر” تغییر دادند. نام فرزندان حاج محمدحسین طهرانی به ترتیب عبارت است از:
۱ – خانم راضیه حاج موسی
۲ – آقای محمداسمعیل اعتمادفر
۳ – آقای محمدجواد اعتمادفر
۴ – خانم مرضیه حاج موسی
۵ – آقای محمدجعفر اعتمادفر
۶ – آقای محمدابراهیم که در دوران نوجوانی درگذشت.
حاج محمد حسین در روز سیزدهم آبانماه سال ۱۳۴۰ خورشیدی (۱۳۴۰/۸/۱۳) در حدود سن ۸۲ سالگی درگذشت و در آرامستان “امامزاده عبدالله” تهران آرمیده است.
ب: حاج حسن طهرانی (حاجی موسی)
حاج حسن طهرانی (حاجی موسی) معروف به “آ شیخ حسن” به تخمین متولد سال ۱۲۶۰ خورشیدی میباشند. ایشان با دختر عمه خود (ربابه خانم دختر حاجیه خاور سلطان، خواهر حاج محمد علی طهرانی) ازدواج نموده بودند.
حاصل این وصلت سه فرزند بود که دومی (بنام محمد باقر) در کودکی فوت نمود و نام دو فرزند دیگر بشرح زیر است:
۱- آقای محمد علی حاجی موسی
۲- خانم فاطمه (موچول) حاجی موسی
بعد از فوت ربابه خانم، آشیخ حسن حاجی موسی با خانم خدیجه کربلائی یوسف ازدواج نمودند و از این پیوند نیز صاحب یک اولاد شدند:
۳ – آقای جواد حاجی موسی
ج: حاج احمد علی حاج موسی
ایشان تا اخر عمر ازدواج نکردند و در دهه چهل شمسی در کاروانسرای حاج محمد علی واقع در بازار چهلتن، در ملک پدری فوت نمودند. مزارشان در “قبرستان نو” قم در کنار مزار حاج میز حاج اقا (برادرشان) می باشد.
د: حاجیه معصومه حاج موسی
ایشان همسر حاج محمد اُلنگ طهرانی (از اقوام مادرشان) بودند که دارای چهار پسر و سه دختر میباشند. ، تعدادی از پسرها نام فامیل خود را به “دُرریز” تغییر دادند ولی پسر اول و دختر ها نام فامیل پدرشان (اُلنگ طهرانی) را حفظ نمودند.
۱- آقای محسن اُلنگ طهرانی
۲-آقای مصطفی دُرریز
۳- آقای علی احمد دُرریز
۴- آقای مرتضی دُرریز
۵-خانم “خانم بالا” (فاطمه) اُلنگ طهرانی
۶-خانم زهرا (بلور) اُلنگ طهرانی
۷- خانم خدیجه اُلنگ طهرانی
ه: میرزا حاج آقا حاجی موسی
میرزا حاج آقا حاجی موسی (معروف به یخچالی)، به علت آن که در روز عید قربان (در سال ۱۲۷۶ خورشیدی) به دنیا آمدند؛ نام “حاج آقا” را برای وی انتخاب کردند.
ایشان در تاریخ ۱ آذر ۱۳۱۲ خورشیدی با خانم فاطمه اُلنگ (از اقوام دور مادرشان) ازدواج نمودند و فرزندان ایشان به ترتیب عبارتند از:
۱- آقای حاج کریم حاجی موسی
۲- حاج آقا رضا حاجی موسی
۳- حاجیه خانم بلقیس (مهری) حاجی موسی
۴- محمد علی (که در کودکی فوت شدند)
۵- حاجیه خانم زهرا حاجی موسی
میرزا حاج آقا حاجی موسی در سن ۵۱ سالگی و در سال ۱۳۲۷ خورشیدی فوت کردند . مزار ایشان در “قبرستان نو” قم واقع است.
و: آمهدی حاج موسی کیوانی
آمهدی فرزند آخر حاج محمد علی؛ از همسر بعدی ایشان بودند که در سن پائین پدر خود را از دست دادند. آمهدی نام فامیل “حاج موسی کیوانی” را برای خودش انتخاب کرده بود. ایشان چون اولاد دار نمی شدند، دختری را به فرزند خواندگی انتخاب کرده بودند که نام فامیل وی نیز حاج موسی میباشد.
حاج محمد حسین حاج موسی، حاج حسن و میرزا حاج آقا حاجی موسی به تاسی از پدر و پدر بزرگ خود همگی به کار تجارت مشغول بوده اند. یک عکس دسته جمعی از مراسم ازدواج حاج محمد تقی قندی در سال ۱۳۰۳ خورشیدی وجود دارد، که عکسهای فوق از آن عکس استخراج شده اند. همانطور که مشاهده میشود هر سه فرزند حاج محمد علی طهرانی در آن مراسم با ردا و دستار تاجری (عمامه شیر شکری) دیده میشوند.
نمودار مشخصات خاندان حاج محمدعلی
اسناد قدیمی:
صورتمجلس ماترک مرحوم حاج محمد علی طهرانی، مورخ جمادی الاول سنه ۱۳۲۱ قمری (مرداد ۱۲۸۲ خورشیدی)
برای مطالعه خاطرات اقوام محترم در باره نوادگان حاج محمد علی طهرانی به بخش ” خاطرات” همین سایت مراجعه فرمائید